Wystawa skupia się na eksploracji idei i praktyk wspólnego działania. Ukazuje współdzielenie jako coś więcej niż tylko podział zasobów – jako sposób aktywnego kształtowania rzeczywistości społecznej. Samo słowo współdzielenie rezonuje z silną w polskim kontekście tradycją spółdzielczości, w której samoorganizacja staje się narzędziem realnej przemiany świata. Jednocześnie kolektywne działanie nie zawsze jest równoznaczne z emancypacją – zbliża się do niej dopiero wtedy, gdy przełamuje zasady i wykluczenia narzucone przez patriarchalne struktury, także te obecne w świecie sztuki.

Prezentowane prace podejmują tematy związane z wykluczeniem, troską, edukacją czy pedagogiką emancypacyjną, a także kwestie pracy i reprodukcji wraz z wpisanymi w nie nierównościami płciowymi i związanymi z pochodzeniem. Reprodukcja społeczna obejmuje bowiem całe spektrum procesów wspierania siebie i innych, zazwyczaj przyjmu- jących formę nieodpłatnej pracy opiekuńczej i afektywnej. Zadajemy zatem pytanie o to, czyje ciała i praca są społecznie doceniane.

Przy rozważaniu poruszanych na wystawie problemów istotne jest zarówno podkreślanie indywidualnych historii i doświadczeń, jak też świadomość, że wynikają one z systemowych uwikłań i ograniczeń. Dlatego pokazujemy prace, które interweniują w strukturalne formy przemocy i opresji. Punktem wyjścia jest tu nasza współczesna kondycja społeczna, ukształtowana z jednej strony przez fiasko państwowego socjalizmu, a z drugiej przez neoliberalny zwrot, który doprowadził do drastycznego rozwarstwienia społecznego. Odwołania do historii PRL-u nie mają jednak na celu idealizacji przeszłości – są raczej próbą odzyskania tkwiącego w niej potencjału.

Naszym zamiarem jest pokazanie wspólnotowości jako praktyki opartej na zasadzie równości. W tym sensie łączy- my ją z antykapitalistycznym feminizmem, który domaga się sprawiedliwej dystrybucji zasobów i wprowadzenia innego systemu wartości niż ten oparty na wyzysku i dominacji. Tytułowe współdzielenie odnosi się zatem do wspólnego wypracowywania alternatywnych, inkluzywnych instytucji oraz horyzontalnych relacji opartych na dążeniu do sprawiedliwości społecznej.

Celem wystawy jest przyjrzenie się wspólnotowemu dzieleniu się i działaniu, a także ożywienie języka, którego używamy do opisywania świata. Poszczególne części ekspozycji poświęcone są takim pojęciom, jak współ-praca, współ-dzielenie, współ-życie i współ-czucie.

Na muralu otwierającym wystawę przedstawione zostały osoby zaangażowane w organizację ruchu aborcyjnego w Polsce, które działają na rzecz przywrócenia kobietom zdrowia, godności i bezpieczeństwa. W piątą rocznicę wy- roku, który doprowadził do niemal całkowitego zakazu aborcji w Polsce, składamy im symboliczny hołd.

Neon Elżbiety Jabłońskiej Chcemy całego życia jest elementem łączącym wystawę w Galerii Studio z wystawą o tym samym tytule w Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie (2024/25). Odwołuje się do emancypacyjnego hasła Zofii Nałkowskiej, w którym pisarka zawarła postulat pełnego uczestnictwa kobiet w życiu społecznym i politycznym. Współcześnie hasło to jest reinterpretowane przez praktyki feministyczne jako wezwanie do życia, które nie wyklucza żadnej z form istnienia.

WSPÓŁ-PRACA wychodzi od doświadczeń artystek z okresu socjalizmu, zarówno tych związanych z oficjalną ideologią komunistyczną i instytucjami sztuki, jak i twór- czyń rozwijających alternatywne obiegi sztuki i kultury poprzez wspólne działania artystyczne. Prace pokazywane w tej sekcji prezentują również różne wymiary współpracy w przestrzeni aktywistycznej, w której wykorzystuje się narzędzia sztuki jako pole treningowe dla współdziałania w innych obszarach życia społecznego. Szczególne miejsce zajmuje też kwestia pracy opiekuńczej i afektywnej – niedocenianej zarówno w okresie państwowego socjalizmu, jak i w systemie kapitalistycznym – której pomijanie ujawnia mechanizmy marginalizacji, klasowości i wykluczenia.

WSPÓŁ-DZIELENIE podejmuje temat pomocy i solidarności. W obliczu dzisiejszych kryzysów źródłem problemu pozostaje niesprawiedliwy podział dóbr, jednak dominująca narracja – przejęta przez skrajną prawicę – wskazuje winnych wśród imigrantów i uchodźców lub innych osób pozbawionych pełni praw obywatelskich. Odpowiedzialność odsuwa się tym samym od nielicznych posiadających realne zasoby, a granice państwowe stają się narzędziem wykluczenia. Prace zgromadzone w tej sekcji ukazują obecne w społeczeństwie odruchy solidarności oraz relacje budowane wokół pragnienia lepszego życia – fundamenty, na których możliwe jest tworzenie innego rodzaju wspólnoty.

WSPÓŁ-ŻYCIE zwraca uwagę na wielość znaczeń tytułowego słowa w odniesieniu do różnych kontekstów spo- łecznych i dodaje mu wymiar utopijny. Prezentowane prace rozwijają głębokie, ekologiczne rozumienie współ-życia: w miłosnej relacji z naturą, opartej na szacunku i współodczuwaniu, a także w poszukiwaniu alternatyw wobec rodziny nuklearnej. Opowiadają o tym, że miłość jest siłą życia.

WSPÓŁ-CZUCIE gromadzi prace wyrastające z radykalnej empatii i poczucia współdzielenia życia – zarówno biolo- gicznego, jak i społecznego. Z tego doświadczenia wynika specyficzna etyka troski o inne formy istnienia. Artystki, których prace prezentowane są w tej sekcji mówią w imieniu innych, tworzą kolektywy obejmujące więcej niż tylko to, co ludzkie, i wzywają nas do poczucia odpowiedzialności. Ich praktyki otwierają przestrzeń dla projektów utopijnej przyszłości, takich jak sentiocen, czyli „epoka zdolności do współodczuwania, w której dążenia osobiste i społeczne ludzi ukierunkowane będą na ochronę wszystkich czujących istot”*.

Kuratorki: Anka Leśniak, Karolina Majewska-Güde, Paulina Olszewska, Agnieszka Rayzacher, Dorota Walentynowicz

* Neologizm, który zaproponował Dariusz Gzyra w ra- mach wystąpienia Od wyzwolenia zwierząt do sentiokracji. Wybrane propozycje interwencji językowych na konferen- cji „Kultura wykluczenia?” VII w Instytucie Filozofii Uniwer- sytetu Jagiellońskiego, 16.11.2019. Cytat za: Michalina W. Klasik, Elwira Sztetner, Tatiana Czekalska/Leszek Golec, Czekając na sentiocen, broszura.

Kuratorki: Anka Leśniak, Karolina Majewska-Güde, Paulina Olszewska, Agnieszka Rayzacher, Dorota Walentynowicz
Koordynacja: Natalia Andrzejewska, Paulina Olszewska
Produkcja: Ewa Grzebyk

Opieka konserwatorska: Natalia Andrzejewska
Projekty graficzne : Kuki Iwański, Małgorzata Gurowska, Zuzia Derlacz Promocja / PR: Marta Sputowska, Majka Duczyńska, Maria Prokesz
Partner wystawy: Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie

zdjęcia wystawy: Marek Błażucki dla love IDAA